Inhoudelijk kompas duurzame mobiliteit 2017

Het inhoudelijk kompas is een houvast voor de standpunten van het Netwerk Duurzame Mobiliteit. Aan welke kenmerken moet mobiliteit voldoen om het predikaat 'duurzaam' te krijgen? Waarom is het streven naar duurzame mobiliteit belangrijk en welke factoren spelen een rol? De meest pertinente vraag die we in het inhoudelijk kompas beantwoorden is: hoe realiseren we duurzame mobiliteit?

Elk jaar zorgen we voor een update met de meest recente cijfers voor mobiliteitsindicatoren en externe drijvers van mobiliteit. Dit is de 2e editie, het inhoudelijk kompas 2017.

 

Een definitie voor duurzame mobiliteit

Duurzame mobiliteit, het is een containerbegrip, zowat iedereen ge- en misbruikt het. Bij het schrijven van een definitie vertrokken we vanuit de noodzaak om toekomstige generaties dezelfde mogelijkheden als de onze te kunnen aanbieden. We maken een evenwichtsoefening tussen ecologische, sociale en economische effecten. Gebaseerd op literatuur distilleerden we 5 kenmerken waaraan duurzame mobiliteit moet voldoen. Dat resulteerde in een ambitieuze definitie voor duurzame mobiliteit: “het streven naar een mobiliteitssysteem waarin iedereen veilig aan een aanvaardbare kostprijs en zonder de omgeving schade te berokkenen activiteiten kan ontplooien”.

 

Realiseren van een duurzame mobiliteit

De hiërarische aanpak voor een duurzame mobiliteit zit dit jaar in een nieuw jasje: de 3 V's. Vermijden, Verschuiven en Verschonen. 

 

 

Indicatoren en drivers voor mobiliteit

Het inhoudelijk kompas wordt onderbouwd door Vlaams cijfermateriaal. Enerzijds zijn er de ‘indicatoren’. Deze indicatoren zijn de kencijfers die een goede beschrijving zijn voor een kenmerk van duurzame mobiliteit (fietsbezit, verkeersdoden, CO2-uitstoot, …) of voor een strategie voor duurzame mobiliteit (aantal afgelegde kilometer per persoon per dag, modal split, types brandstof in personenwagens, …). Deze indicatoren zouden het in principe moeten mogelijk maken om in te schatten of we op de goede weg zijn.

Naast de indicatoren zijn er ‘drivers’. Dit zijn maatschappelijke ontwikkelingen die een impact hebben op onze mobiliteit, maar die onafhankelijk van mobiliteit evolueren. Bevolkingscijfers zijn het meest voor de hand liggende voorbeeld. Meer inwoners wil zeggen meer verplaatsingen, dat is een harde wetmatigheid als gevolg van de BREVER-wet.

De keuze van deze indicatoren en drivers werd gestuurd door beschikbaarheid van cijfermateriaal. Dat bleek niet altijd eenvoudig: niet alle cijfermateriaal wordt elk jaar opnieuw verzameld of de methodologie voor het inzamelen van het cijfermateriaal wijzigt doorheen de jaren. Sommige kencijfers verdwijnen gewoon en worden vervangen door nieuwe, waardoor het uitzetten van een trend niet meer mogelijk is. Een belangrijke bron van cijfermateriaal is het Onderzoek Verplaatsingsgedrag Vlaanderen. Dit onderzoek werd oorspronkelijk 5-jaarlijks uitgevoerd (1995-1996, 2000-2001, 2007-2008), daarna jaarlijks (2008-2013). In deze editie is het OVG5.1 toegevoegd, met cijfers voor januari 2015 tot januari 2016.

 

Houvast voor de beoordeling van mobiliteitsmaatregelen

In eerste instantie is het inhoudelijk kompas voor het Netwerk Duurzame Mobiliteit een houvast om de ecologische, sociale en economische effecten van mobiliteitsmaatregelen in te schatten en ze zo te beoordelen. Daarnaast is het ook een globaal beoordelingskader voor hoe onze Vlaamse mobiliteit evolueert. We passen in deze editie het inhoudelijk kompas toe op de maatregel 'kilometerheffing voor personenwagens'.

 

Inhoudelijk kompas 2017