Foto: Franky Verdickt
Deze goede praktijk maakt deel uit van Notenkraker#2, een publicatie van Netwerk Duurzame mobiliteit over participatie en mobiliteit.
Burgerbeweging Filter Café Filtré Atelier (FCFA) bouwt in samenwerking met gereedschapsbibliotheek Tournevie aan tactical urbanism tijdens de jaarlijkse summerschools voor architecten en makers in Brussel. Dat zijn tijdelijke installaties in het straatbeeld die de leefbaarheid verhogen en die toekomstige ruimtelijke plannen uittesten.
Als voorbereiding op de summerschool gaat FCFA in gesprek met de gemeente en/of het gewest. Dat doen ze ook met buurtbewoners via onder andere workshops met kinderen. Zo bepalen ze welke plek nood heeft aan een tijdelijke invulling en wat er mogelijk is. Tijdens zo een summerschool transformeerden ze bijvoorbeeld overtollig asfalt in groene ontmoetingsplekken, een kerkplein met te veel criminaliteit in een groene speelzone met trampoline, een verwaarloosd braakliggend terrein met zwerfvuil in een buurttuin, een druk kruispunt in een verkeersfilter, de kerkmuur in een klimmuur en het buurthuis in een te brede straat kreeg een amfitheater.
Impact
Tijdens de bouw van de speelzones staan kinderen vaak al te popelen, een teken van de dringende behoefte aan speelruimte in Brussel. FCFA laat deze kinderen opgroeien met nieuwe herinneringen en een andere blik op de stad.FCFA koos aanvankelijk locaties op basis van signalen uit de buurt, maar ze krijgen nu vaker aanvragen vanuit de gemeente zelf. Hun projecten tonen dat Brusselaars behoefte hebben aan rust, autoluwe plekken en levendige ontmoetingsruimtes. Voor lokale besturen is dit bovendien een betaalbare manier om veranderingen in de openbare ruimte uit te testen.
Een voorbeeld: Een buurttuin, daarvoor een grote afvalberg, ligt op privaat terrein tussen appartementsgebouwen. Bewoners nemen nu zelf het beheer op zich: elke dag opent en sluit iemand de poort en het afval dat er lag, is niet meer teruggekeerd.
Geleerde lessen
FCFA leerde dat niet alleen lokale besturen overtuigd moeten worden, maar ook alle buurtbewoners, niet enkel de geëngageerde burgers.
Door elk jaar op een nieuwe plek te tonen wat mogelijk is, groeit het vertrouwen.
Zelfs bij weerstand of vandalisme is het cruciaal om vol te houden: een te vroege afbraak geeft het verkeerde signaal en ontgoochelt de burgers die enthousiast zijn. Door proefopstellingen te laten staan, krijgen ook bewoners die zich minder laten horen een eerlijke kans om ze te ervaren.
De toekomst
FCFA hoopt dat de tijdelijke invullingen binnenkort een blijvend karakter krijgen. Ondertussen bouwen ze verder aan tactical urbanism. Om hun werk elk jaar te versterken, bevragen ze regelmatig hun critical friends: een netwerk dat via werktafels meedenkt over verbeterpunten en toekomstige keuzes.
Benieuwd naar Notenkraker#2: Participatie en mobiliteit?
Meer info: Annekatrien Verdickt - Filter Café Filtré Atelier vzw
info(at)fcfatelier.be