Dit was de Inspiratiedag Duurzame Mobiliteit 2026
Op 30 april 2026 bracht de Inspiratiedag Duurzame Mobiliteit in Sint-Niklaas professionals en vrijwilligers samen voor een dag vol inspiratie en uitwisseling. Tijdens keynotes, interactieve workshops en praktijkgerichte sessies gingen deelnemers actief aan de slag met thema’s zoals deelmobiliteit, gedragsverandering en kindvriendelijke publieke ruimte.
Ook tijdens wandelingen en netwerkmomenten deelden deelnemers concrete voorbeelden en ideeën die ze meteen kunnen vertalen naar hun eigen praktijk. De dag zorgde voor nieuwe inzichten, frisse energie en sterke connecties binnen het netwerk.
Op deze pagina vind je van elke keynote en sessie een verslag. 
De dag startte met de voorstelling van de nieuwe publicatie van Netwerk Duurzame Mobiliteit: Notenkraker#2: participatie en mobiliteit. In deze publicatie geven we gemeentebesturen handvatten om keuzes te maken in participatieprocessen. Daarnaast tonen we inspirerende voorbeelden die helpen om te bepalen welke aanpak in een bepaalde context het meest geschikt is.
Michel van Volxem is de vader van een verongelukt kind en kreeg de zaal stil met zijn pakkende getuigenis. Hij bracht niet alleen het verhaal van een verkeersslachtoffer, maar had het ook over zijn rol binnen OVK-SAVE voor lotgenoten en hun inzet voor beleidsbeïnvloeding voor een veiliger verkeer.
Keynote
Hoe gaan politici om met de publieke opinie?
Spreker Stefaan Walgrave (UAntwerpen) - politicoloog en expert in publieke opinie, verkiezingen en de relatie tussen burgers en politiek
Hij gaf een leerrijk inzicht in hoe politici publieke opinie waarnemen en meenemen in hun besluitvorming. Daarbij benadrukte hij dat politici zich voortdurend de vraag stellen wat burgers denken, maar dat hun inschatting van die publieke opinie vaak niet accuraat is.
Volgens Walgrave bleek uit onderzoek dat politici geneigd zijn om:
- Ervan uit te gaan dat hun eigen standpunten breder worden gedragen dan het geval is.
- De publieke opinie systematisch conservatiever in te schatten.
- Sterk te vertrouwen op signalen uit media en persoonlijke contacten, die niet altijd representatief zijn.
- In mindere mate gebruik te maken van beschikbare data en onderzoek.
- Hun inschatting deels te laten beïnvloeden door persoonlijke overtuigingen en ideologische voorkeuren.
Dit leidde volgens hem tot een merkbare kloof tussen wat burgers daadwerkelijk denken en wat politici veronderstellen dat zij denken. Tegelijk wees hij erop dat onderzoek aantoont dat Vlamingen in veel gevallen meer openstaan voor duurzame mobiliteit dan het huidige beleid weerspiegelt. Die publieke opinie moet wel genuanceerd blijven: er is draagvlak voor verandering, maar dit gaat vaak gepaard met terughoudendheid wanneer maatregelen een directe impact hebben op het eigen gedrag.
De keynote maakte duidelijk dat politici wel degelijk rekening houden met burgers, maar daarbij geregeld vertrekken van een onvolledig of vertekend beeld van de publieke opinie.
Keuzesessies in de voormiddag
Iedereen mee? (Deel)mobiliteit door een inclusieve bril
hosted by Way To Go
Tijdens de sessie werd duidelijk dat deelmobiliteit bij het publiek al sterk ingeburgerd is: de meeste aanwezigen maken er vandaag al gebruik van. Voor wie nog geen ervaring had, werd vooral de oproep gedaan om het zelf eens uit te proberen om zo de drempel te verlagen.
Daarnaast kwam naar voren dat inclusieve deelmobiliteit ook vraagt om een aangepaste en doordachte inrichting van de infrastructuur. Het systeem kan enkel werken wanneer de fysieke en digitale randvoorwaarden kloppen.
Tot slot werd benadrukt dat deelmobiliteit op zich niet los kan staan van de rest van het mobiliteitssysteem. Het maakt deel uit van een breder multimodaal geheel waarin ook openbaar vervoer een essentiële rol speelt. Zonder een sterk openbaar vervoersnetwerk kan een inclusief mobiliteitssysteem niet volledig functioneren. Inclusieve deelmobiliteit wordt pas realiteit wanneer alle schakels van het systeem goed op elkaar afgestemd zijn en iedereen er effectief gebruik van kan maken.
Sprekers
Trui Notebaert, communitymedewerker bij Way To Go
Merel Vansevenant, projectmanager bij Way To Go en coördinator Green Deal Deelmobiliteit en wonen
Els Van den broeck, directeur van Mobiel 21
Inge Smolders, directeur van de Fietsersbond
Veilig en hoffelijk gedrag
hosted by OVK-SAVE
Hoe veilig voelen we ons in het verkeer? Hoe hoffelijk ervaren we de andere weggebruikers en hoe hoffelijk zijn we zelf? In deze sessie van de Fietsersbond en OVK-Save kwamen we snel te weten dat er zoiets als objectieve en subjectieve veiligheid bestaat. Er zijn steeds meer fietsers en soorten fietsers, de openbare ruimte neemt niet toe en dat leidt soms tot spanning. Nochtans zijn bij de meeste dodelijke ongevallen een wagen of vrachtwagen betrokken. Zowel infrastructuur, gedrag als het type voertuig spelen een belangrijke rol in veiligheid. Bij gedrag zijn er drie gevaren: afleiding, middelengebruik en snelheid.
We besloten met de oproep snel of traag, hoffelijk graag! Elke bestuurder moet hoffelijk zijn, vooral naar weggebruikers die kwetsbaarder zijn dan jou!
Nog drie take-aways:
-Ouderen en vrouwen voelen zich onveiliger op de fiets
- Iedereen moet oppassen voor grotere en zwaardere voertuigen, bestuurders van deze voertuigen moet extra voorzichtig zijn.
- Mensen overtuigen over het belang van veilig gedrag, gaat makkelijker met emoties dan met cijfers.
Sprekers
Thomas Deweer, beleidsmedewerker bij de Fietsersbond
Roel De Cleen, projectmedewerker SAVE Steden & Gemeenten bij OVK-SAVE
StraatPraat, het gezelschapsspel met inzichten en suggesties over rechtvaardige mobiliteit voor iedereen
Tijdens het participatieve bordspel Straatpraat gingen deelnemers op een toegankelijke en interactieve manier in gesprek over hun verplaatsingsgedrag, het ervaren van drempels en mogelijke oplossingen. Elke deelnemer nam een specifieke rol op, variërend van een mantelzorger op het platteland tot een alleenstaande moeder zonder auto.
Deze aanpak maakte uiteenlopende mobiliteitssituaties en keuzes concreet en herkenbaar. Tegelijk bracht de dialoog knelpunten scherp in beeld en stimuleerde ze de uitwisseling van kennis en alternatieven, zoals autodelen en andere contextgerichte oplossingen.
Het spel bleek een laagdrempelige tool die inzichten snel vertaalt naar bruikbare handvatten voor beleid.
Begeleiding
Eva De Vrij, expert inspraak & participatie bij Mobiel 21
Sanne Vanderstraeten, expert inspraak & participatie bij Mobiel 21
Excursie - trage wegen: een veldverkenning
Doel van deze sessie: enkele trage wegen in Nieuwkerken-Waas verkennen met de fiets. In de omgeving van het centrum viel de grote variatie op: van smalle tot brede paden en van verhard tot onverhard.
Trage Wegen vzw en Regionaal Landschap Schelde-Durme lichtten hun werking toe: het opstellen van beleidsplannen, inventarisatie, realisatie van straatnaamborden en participatief beheer door het project Wegspotters .
De sessie toonde ook op een donderdagochtend de brede gebruikersgroep van deze paden aan en benadrukte hun rol in het verbinden van duurzame mobiliteit, landschapsbeleving en erfgoed.
Met dank aan Blue-bike
Begeleiding
Steven Clays, inhoudelijk coördinator van Trage Wegen vzw
Lies Vervaet, medewerker trage wegen bij het Regionaal Landschap Schelde Durme
Keynote
Hoe kunnen we toekomstdenken vertalen in beleidswerk?
Spreker Fredo De Smet - curator, schrijver en adviseur
Centraal in zijn lezing stond de vraag wat het betekent om een “goede voorouder” te zijn. Aan de hand van voorbeelden uit beleid, cultuur en innovatie maakte hij het concept van toekomstdenken concreet en toepasbaar. Daarbij introduceerde hij het idee van “kathedraaldenken”: het ontwikkelen van initiatieven en projecten met een langetermijnperspectief dat generaties kan overspannen.
Daarnaast pleitte hij voor een bredere kijk op tijd, waarbij naast een lineaire benadering ook ruimte is voor een meer cyclische interpretatie, geïnspireerd door natuurlijke systemen. Hij stelde de vraag in welke mate organisaties op een gelijkaardige manier kunnen worden ingericht.
In zijn betoog gaf De Smet aan dat toekomstgeletterdheid vandaag nog onvoldoende ontwikkeld is binnen organisaties. Volgens hem vraagt dit om een meer bewuste en doelgerichte omgang met de toekomst, waarbij niet enkel wordt gereageerd op wat komt, maar actief wordt gewerkt aan wenselijke toekomsten.
Hij sloot af met een reflectieve vraag aan het publiek: hoe kan men de toekomst vandaag al in de praktijk brengen en voorleven.
Keuzesessies in de namiddag
Vind je weg in wayfinding
Stel, je komt aan in een station waar je de omgeving niet zo goed kent en wil daar met de deelfiets de weg vinden? De google-app brengt je al een heel eind, maar hij kent jammer genoeg niet de mooiste en meest veilige fietsweg. Beleving is belangrijk en een fysiek pijltje heeft wel degelijk nog steeds een waarde.
In deze sessie namen we een duik in verschillende voorbeelden. Conclusie: we hebben nood aan een uniform Vlaams systeem dat zowel fysiek als digitaal ondersteuning kan bieden om mensen op het terrein de weg te laten vinden.
Sprekers
Wies Callens, beleidsmedewerker bij Fietsersbond
Het speelveld van participatie: wat leerden we?
Tijdens deze sessie stond participatie centraal als bouwsteen voor sterk en gedragen beleid. Er werd verkend hoe overheden participatie zo kunnen vormgeven dat verschillende stemmen effectief gehoord worden.
Wim Soontjens (Bataljong) benadrukte het belang van een doordachte aanpak met de boodschap “bezint eer ge begint”. Een helder doel en afgebakend onderwerp zijn essentieel om participatie zinvol te maken.
Vanuit de praktijk gaf Inge Salden (Recht op Lucht) toelichting bij de Openstratendagen, waar bewoners worden uitgenodigd om samen na te denken over de toekomst van hun straat.
Wim Van Roy (De Wakkere Burger) ging in op de rol en meerwaarde van adviesraden en hoe lokale besturen deze sterker kunnen inzetten. Tot slot lichtte Karel Proot (Breekijzer) het burgeronderzoek “de weg die weg mag” toe, waarbij lokale en collectieve kennis werd ingezet als waardevolle input voor beleid.
De sessie maakte duidelijk dat goed georganiseerde en doordachte participatie kan bijdragen aan meer gedragen en kwaliteitsvol beleid.
Sprekers
Wim Soontjens, medewerker breed jeugdbeleid bij Bataljong
Inge Salden, medewerker bij Recht Op Lucht
Wim Van Roy, coördinator van De Wakkere Burger
Karel Proot, medewerker bij Breekijzer vzw
Vervoer op maat: hoe deelmobiliteit en flexvervoer de bereikbaarheid in Vlaanderen versterken
Tijdens de sessie werd het belang van eenvoud en laagdrempeligheid in mobiliteitsoplossingen sterk benadrukt. Sprekers gaven aan dat een lage instapdrempel essentieel is om een breed publiek te bereiken, zeker nieuwe gebruikers. Concreet vertaalt zich dat in praktische keuzes zoals het vermijden van waarborgen, het aanbieden van losse tickets, gebruiksvriendelijke apps en alternatieven voor wie digitaal minder vaardig is, zoals telefonische ondersteuning.
Daarnaast kwam het belang van lokale verankering duidelijk naar voren. Mobiliteitsoplossingen blijken het best te werken wanneer ze nauw aansluiten bij de lokale context en doelgroep. Voorbeelden zoals gerichte communicatie, goed functionerende Hoppinpunten en lokaal afgestemde deelmobiliteit tonen aan dat maatwerk en nabijheid bepalend zijn voor gebruik en tevredenheid.
Tot slot werd het belang van politiek geduld onderstreept. Nieuwe mobiliteitsinitiatieven hebben tijd nodig om te groeien en een gebruikersbasis op te bouwen. Hoewel financiële ondersteuning helpt om vaste kosten te dekken, ontstaat rendabiliteit pas op langere termijn. Dit vraagt om een langetermijnvisie en voldoende beleidsruimte om te experimenteren en bij te sturen.Tim De Backer, Hoppinpuntenmanager DMOW
Tony Deruyter, directeur van Share4Mobility (Mobilize Share)
Maikel Kegels, coördinator vervoer op maat bij De Lijn
Stefaan Butaye, Algemeen directeur bij Blue-bike
Ruben de Looff, Algemeen Directeur bij Reizen door Zeeland
Fiets- en wandeltocht door Sint-Niklaas
Tijdens de fietstocht kregen de deelnemers een overzicht van gerealiseerde en geplande mobiliteitsprojecten, bekeken vanuit het perspectief van actieve weggebruikers.
Voormalige schepenen van mobiliteit lichtten toe hoe stap voor stap wordt gewerkt aan een Sint-Niklaas dat opnieuw aantrekkelijk is om in te wonen en te verblijven.
Onder meer projecten zoals de Winkelwandellus en het vernieuwde marktplein kwamen aan bod, net als de “Straat van de Toekomst” volgens het Fix the Mix-principe en Project 33, dat inzet op de herwaardering van de ruimte onder de spoorlijn. De sessie maakte duidelijk hoe deze ingrepen samen bijdragen aan een meer leefbare en toegankelijke stad.Met dank aan Blue-bike
------------------
Tijdens de wandeling werd een overzicht gegeven van uitgevoerde en geplande projecten, met bijzondere aandacht voor de rol van zachte weggebruikers. Daarbij werd toegelicht hoe Sint-Niklaas inzet op het verhogen van de leefkwaliteit voor bewoners en bezoekers.
Projecten zoals de Winkelwandellus illustreren de focus op meer groen en betere toegankelijkheid, onder meer door het gebruik van vlakke ondergronden. Ook voor de stationsomgeving zijn ingrepen gepland: zo zal een aanzienlijk deel van het beton en asfalt worden onthard, terwijl een ruim en toegankelijk wandelpad behouden blijft.
Begeleiding
Carl Hanssens, schepen voor Stadsontwikkeling, Economie en Digitalisering bij Stad Sint-Niklaas
Maxime Callaert, schepen voor Mobiliteit, Openbare werken, wonen en stadspromotie bij Stad Sint-Niklaas